Jak zrobić sok z buraków – domowy sposób krok po kroku

Domowy sok z buraków zaskakuje intensywnym kolorem, ziemistym, lekko słodkim smakiem i tym, jak niewiele pracy naprawdę wymaga. W wersji robionej w domu da się kontrolować dodatki – ilość soli, ewentualny cukier czy inne warzywa. Dobrze przygotowany sok wychodzi gęsty, esencjonalny i bez posmaku surowizny. Sprawdza się zarówno do picia solo, jak i jako baza do koktajli warzywnych. Poniżej prosty, ale dopracowany sposób krok po kroku – bez wyciskarki i z wyciskarką, tak żeby każdy mógł dobrać metodę pod własną kuchnię.

Składniki na domowy sok z buraków

Poniższe proporcje wystarczą na około 1,2–1,5 litra soku, w zależności od metody (wyciskarka/kuchnia “tradycyjna”).

• 2 kg buraków (najlepiej młode, średniej wielkości, o intensywnym kolorze)
• 1–1,5 litra wody (do wersji gotowanej)
• 1 średnia marchew – opcjonalnie, dla delikatnie słodszego smaku
• 1 małe jabłko (twarde, kwaskowe, np. szara reneta, ligol) – opcjonalnie
• 1–2 łyżki soku z cytryny lub 1/2 łyżeczki kwasku cytrynowego (do ustabilizowania koloru)
• szczypta soli – opcjonalnie, podbija smak warzywny
• ew. 1–2 łyżki miodu lub cukru (jeśli sok ma być wyraźnie słodszy)

Jak zrobić sok z buraków – przygotowanie krok po kroku

1. Przygotowanie buraków
   Buraki dokładnie umyć pod bieżącą wodą, najlepiej szczoteczką, żeby usunąć ziemię i piasek. Odciąć końcówki z liśćmi i cienkie korzonki. Można je obrać, ale nie jest to konieczne, jeśli skórka jest cienka i dobrze wyszorowana – wiele smaku i koloru siedzi tuż pod nią.
2. Cięcie na mniejsze kawałki
   Buraki pokroić na plastry lub kostkę o grubości ok. 2–3 cm. Im mniejsze kawałki, tym szybciej oddadzą kolor i smak do wody, jeśli będzie użyta metoda gotowana, i tym łatwiej poradzą sobie z nimi sprzęty kuchenne.
3. Wariant 1: sok z buraków z wyciskarki wolnoobrotowej
   To najprostsza wersja i daje najbardziej skoncentrowany, surowy sok.

   Kawałki buraków, ewentualnie marchew i jabłko, partiami przepuszczać przez wyciskarkę. Powstały sok zbierać do dzbanka. Na koniec dodać sok z cytryny, wymieszać i spróbować – ewentualnie dosolić szczyptą soli lub dosłodzić miodem.

   W razie potrzeby sok przecedzić przez drobne sitko lub gazę, żeby pozbyć się drobnej pulpy. Taka wersja jest gęsta, “mięsista”, świetna na świeżo.

4. Wariant 2: sok z buraków bez wyciskarki – gotowany
   Kto nie ma wyciskarki, spokojnie poradzi sobie z garnkiem i blenderem.

   Kawałki buraków wrzucić do dużego garnka. Dodać pokrojoną marchew i jabłko, jeśli są używane. Zalać wodą tak, by warzywa były dokładnie przykryte (ok. 1–1,5 l). Dodać szczyptę soli. Doprowadzić do wrzenia, po czym zmniejszyć ogień do średniego.

5. Gotowanie do miękkości
   Buraki gotować na małym ogniu przez 40–60 minut, aż będą zupełnie miękkie i dadzą się łatwo przebić widelcem. Im wolniej i łagodniej będą się gotować, tym ładniejszy zachowają kolor.

   Pod koniec gotowania dodać sok z cytryny lub kwasek – dzięki temu sok będzie miał bardziej stabilny, intensywny kolor zamiast wpadać w brunatne tony.

6. Miksowanie i odciskanie
   Ugotowane warzywa wraz z częścią wywaru (na początek ok. 1/2 litra płynu) przełożyć do wysokiego naczynia i dokładnie zmiksować blenderem ręcznym lub kielichowym. Konsystencja powinna być gładka.

   Powstałą masę przecedzić przez gęste sitko lub gazę. Jeśli ma być bardziej klarowny sok, warto odcisnąć dokładnie pulpę łyżką lub dłonią w rękawiczce. Gęstość można regulować, dolewając więcej wywaru z garnka.

7. Ostateczne doprawienie soku z buraków
   Gotowy sok przelać do dzbanka lub dużej miski. Spróbować. W razie potrzeby dodać nieco więcej soku z cytryny (jeśli smak jest zbyt “płaski” lub ziemisty), odrobinę soli lub miodu. Nie przesadzać z dosładzaniem – burak sam w sobie jest dość słodki.
8. Schłodzenie i klarowanie
   Sok odstawić do całkowitego wystudzenia w temperaturze pokojowej, następnie schłodzić w lodówce przez co najmniej 2–3 godziny. Po tym czasie smak się zaokrągla, a ewentualny osad lekko opada na dno – można wtedy delikatnie przelać klarowniejszą część do butelki.

Sok z buraków dużo lepiej smakuje po porządnym schłodzeniu – różnica między świeżo ciepłym a dobrze wychłodzonym napojem jest naprawdę wyraźna, zarówno w smaku, jak i w odczuwanej słodyczy.

Wartości odżywcze soku z buraków

Sok z buraków to napój o wyraźnym profilu odżywczym, szczególnie jeśli przygotowany jest z dużej ilości świeżego buraka i bez nadmiaru cukru.

W 200 ml domowego soku z samych buraków (bez dodatków) można się spodziewać orientacyjnie:

– ok. 80–100 kcal,
– sporo folianów (witamina B9), które są wrażliwe na długie przechowywanie, więc najlepiej pić sok świeży lub po krótkim czasie,
– obecności potasu, manganu i niewielkich ilości żelaza,
– naturalnych azotanów – to one odpowiadają m.in. za popularność soku z buraków wśród osób aktywnych fizycznie.

W wersji surowej z wyciskarki straty witamin z grupy B będą mniejsze niż przy długim gotowaniu. Wersja gotowana ma za to łagodniejszy smak, który łatwiej zaakceptować osobom wrażliwym na intensywny aromat surowych buraków.

Jak wybrać buraki na sok, żeby był naprawdę dobry

Najlepsze buraki na sok z buraków w domu

Do soku najbardziej nadają się buraki średniej wielkości, twarde, o jednolitym, intensywnym kolorze skórki. Zbyt duże okazy często są przerośnięte, bardziej włókniste, mniej słodkie i potrafią mieć mocniejszy, “ziemisty” posmak. Z kolei bardzo małe, młode buraki mają świetny smak, ale dają mniej soku.

Skórka powinna być gładka, bez większych pęknięć, plam i oznak pleśni. Zmarszczona skórka i miękkość oznaczają, że burak jest już przesuszony i długo leżał – z takiego warzywa sok wyjdzie słabszy i mniej soczysty. Jeśli trafiają się buraki z liśćmi, warto wybierać te z jędrną, mocno zieloną nacią – to dobry znak świeżości.

Czy trzeba obierać buraki do soku?

Obieranie buraków nie jest obowiązkowe, o ile skórka jest cienka i dobrze domyta. Sporo aromatu i kolorowych związków znajduje się tuż pod skórką, więc przy dokładnym umyciu można spokojnie zostawić ją na warzywie. Wyjątkiem są buraki mocno zabrudzone, z grubą, zdrewniałą skórką lub z uszkodzeniami – wtedy lepiej obrać je cienko.

Przy wersji surowej z wyciskarki skórka bywa nieco bardziej wyczuwalna w smaku, ale przy większości buraków różnica jest minimalna. Przy wersji gotowanej, zwłaszcza dobrze odcedzonej i przetartej, skórka praktycznie nie wpływa na odczuwalną teksturę.

Przechowywanie i pasteryzacja soku z buraków

Jak długo można przechowywać sok z buraków w lodówce

Świeży sok z buraków, zarówno surowy, jak i gotowany, najlepiej wypić w ciągu 24–48 godzin. Po tym czasie zaczyna wyraźnie tracić świeżość smaku, a w wersji surowej może nawet lekko fermentować. Przechowywanie w szklanych butelkach lub słoikach z zakrętką w lodówce znacząco spowalnia te procesy.

Przy planowaniu większej ilości soku lepiej myśleć od razu o pasteryzacji lub mrożeniu. W mniejszych porcjach (np. w formie kostek lodu) sok można zamrozić i używać później jako dodatek do koktajli, zup czy sosów.

Pasteryzacja soku z buraków w butelkach lub słoikach

Jeśli sok ma wystarczyć na dłużej, dobrze sprawdza się klasyczna pasteryzacja:

• Świeży, gorący jeszcze sok (z wersji gotowanej, lub podgrzany surowy do ok. 80–85°C) przelać do wyparzonych butelek lub słoików, zostawiając ok. 1–2 cm luzu od góry.
• Dokładnie zakręcić, wstawić do garnka wyłożonego ściereczką, zalać wodą do 3/4 wysokości słoików.
• Podgrzewać do lekkiego wrzenia i pasteryzować 15–20 minut od momentu zagotowania.
• Wyjąć, odwrócić do góry dnem, przykryć ręcznikiem i zostawić do powolnego wystudzenia.

Tak przygotowany sok z buraków może stać w chłodnym, ciemnym miejscu nawet kilka miesięcy. Po otwarciu butelkę trzymać już w lodówce i zużyć w ciągu 2–3 dni.

Warianty smakowe domowego soku z buraków

Burak bardzo dobrze dogaduje się z innymi warzywami i owocami, dzięki czemu łatwo dopasować sok do własnych upodobań. Poniżej kilka sprawdzonych połączeń, które nie rozwadniają za bardzo charakteru buraka, tylko go uzupełniają.

Delikatniejszy sok z buraków dla początkujących

Osobom, które dopiero oswajają się z buraczanym smakiem, warto zacząć od mieszanki łączącej buraka z marchewką i jabłkiem. Proporcje 3:1:1 (3 części buraka, 1 marchew, 1 jabłko) dają sok łagodniejszy, bardziej słodki i mniej “ziemisty”. Można też dodać odrobinę świeżego imbiru – podkreśli słodycz i doda lekkiej ostrości.

Sok z buraka na “energię” – z cytrusami i imbirem

Do buraka dobrze pasują cytrusy: sok z pomarańczy lub grejpfruta. W wersji z wyciskarki można po prostu przepuścić buraki i marchew przez sprzęt, a potem wymieszać powstały sok z wyciśniętym osobno sokiem z pomarańczy. Dodatek 1–2 cm świeżego imbiru na litr soku zaostrza smak i lekko go rozgrzewa.

W wersji gotowanej wystarczy po przygotowaniu bazowego soku wmieszać świeżo wyciśnięty sok z cytryny lub pomarańczy – nie gotować go już ponownie, żeby nie stracić aromatu i witaminy C.

Wytrawny sok z buraków – wersja “warzywna”

Kto woli bardziej wytrawny profil, może połączyć buraka z selerem naciowym, pietruszką i odrobiną czosnku. Tak przygotowany sok z buraków przypomina lekki bulion warzywny na zimno i świetnie sprawdza się jako baza pod chłodnik lub warzywny koktajl. W tym wariancie dobrze działa szczypta pieprzu i odrobina soku z cytryny lub octu jabłkowego dla podkreślenia smaku.

Przy każdym z wariantów warto trzymać się dwóch zasad: burak powinien nadal stanowić co najmniej połowę objętości wszystkich składników, a przyprawy (cytryna, imbir, sól, miód) dodawać stopniowo, próbując po każdej niewielkiej porcji. Łatwiej coś dodać, niż uratować zbyt słony czy przesadnie kwaśny sok.