Gofry z mąki orkiszowej – zdrowsza wersja klasycznych gofrów

Gofry z mąki orkiszowej to dobra opcja dla osób, które lubią chrupiące śniadania, ale chcą je przygotować w nieco zdrowszej wersji. Sprawdzą się u osób ograniczających pszenną mąkę, szukających przepisu o prostym składzie i bez przesadnej ilości cukru. Dzięki dodatkowi mąki orkiszowej gofry mają wyraźniejszy smak, lepszą wartość odżywczą i dłużej sycą. Przy odpowiednich proporcjach wychodzą nadal lekkie, z chrupiącą skórką i miękkim środkiem – dokładnie takie, jak trzeba.

Składniki na gofry z mąki orkiszowej (ok. 8–10 sztuk)

Najlepiej sprawdza się mąka orkiszowa jasna (typ 630). Przy pełnoziarnistej warto dodać odrobinę więcej mleka.

200 g mąki orkiszowej jasnej (ok. 1 i 1/3 szklanki)
50 g mąki pszennej (ok. 1/3 szklanki) – dla lepszej lekkości, można pominąć
2 jajka (rozmiar M lub L)
300–320 ml mleka (krowiego lub roślinnego, najlepiej owsianego/sojowego)
40–50 g roztopionego masła lub oleju (3–4 łyżki)
1,5 łyżeczki proszku do pieczenia
1 łyżka cukru lub erytrytolu/ksylitolu (do smaku, można dać 2 łyżki przy deserowej wersji)
1 łyżeczka ekstraktu z wanilii lub cukru wanilinowego (opcjonalnie)
szczypta soli

Do podania (propozycje):

Świeże owoce, jogurt naturalny, jogurt grecki, masło orzechowe, dżem 100%, miód, syrop klonowy, orzechy, pestki.

Przygotowanie gofrów orkiszowych krok po kroku

Przygotowanie składników
Masło lub olej delikatnie podgrzać, tylko do rozpuszczenia, i odstawić, aby lekko przestygło. Jajka wyjąć z lodówki chwilę wcześniej – ciasto lepiej się napowietrza, gdy nie są lodowate. Gofrownicę włączyć, żeby dobrze się nagrzała – powinna być rozgrzana minimum 10 minut przed pierwszą porcją.
Suche składniki
W dużzej misce połączyć mąkę orkiszową, mąkę pszenną (jeśli jest używana), proszek do pieczenia, cukier oraz sól. Wszystko wymieszać rózgą lub łyżką, żeby proszek do pieczenia równomiernie rozprowadził się w mące. Dzięki temu gofry rosną równo, bez „bąbli” i zapadnięć.
Oddzielenie białek od żółtek
Jajka rozdzielić: białka przełożyć do wysokiej miski, żółtka do osobnej. Ten krok nie jest obowiązkowy, ale zdecydowanie poprawia strukturę gofrów z orkiszowej mąki – ciasto staje się lżejsze i bardziej puszyste, co równoważy „cięższy” charakter mąki orkiszowej.
Mokre składniki
Do miski z żółtkami wlać mleko, dodać wanilię (jeśli jest używana) oraz przestudzone, płynne masło lub olej. Całość krótko wymieszać rózgą lub widelcem, tylko do połączenia składników. Mleko powinno być w temperaturze pokojowej lub lekko ciepłe, nie prosto z lodówki – ciasto wtedy lepiej łączy się i równomiernie piecze.
Połączenie suchych i mokrych składników
Do miski z suchymi składnikami wlać mieszankę mleka, żółtek i tłuszczu. Wymieszać rózgą tylko do momentu, aż nie będzie widać suchej mąki. Nie trzeba uzyskiwać idealnie gładkiej masy – lekkie grudki są w porządku. Zbyt długie mieszanie ciasta z mąką orkiszową może je lekko „ściemnić” i sprawić, że gofry będą mniej delikatne.
Ubijanie białek
Białka ubić ze szczyptą soli na sztywną, ale elastyczną pianę. Najpierw miksować na niższych obrotach, potem je zwiększyć. Piana powinna trzymać się na trzepaczkach i tworzyć miękkie „wierzchołki”, ale nie być przesuszona. Dobrze ubite białka to jedna z najważniejszych rzeczy przy orkiszowych gofrach – odpowiadają za puszystość bez potrzeby dosypywania dużych ilości proszku do pieczenia.
Delikatne łączenie piany z ciastem
Ubitą pianę dodawać do ciasta w 2–3 turach. Za każdym razem bardzo delikatnie mieszać szpatułką lub dużą łyżką, wykonując ruchy od dołu do góry. Chodzi o to, by nie „wybić” całego powietrza z piany. Im delikatniej, tym lżejszy będzie środek gofrów. Gotowe ciasto powinno być dość gęste, ale nadal lekko lejące – konsystencja gęstej śmietany.
Pieczenie gofrów
Gofrownicę porządnie rozgrzać. Jeśli urządzenie nie ma powłoki nieprzywierającej najwyższej jakości, blaszkę można delikatnie posmarować olejem (pędzelkiem lub ręcznikiem papierowym). Na rozgrzaną powierzchnię wlewać porcje ciasta – najlepiej do ok. 80–90% pojemności formy, bo ciasto jeszcze urośnie.
Gofry piec bez otwierania gofrownicy przez 4–6 minut (w zależności od mocy urządzenia; im mocniejsza, tym krócej). Otwieranie zbyt wcześnie sprawia, że gofry opadają i tracą chrupkość.
Studzenie dla maksymalnej chrupkości
Upieczone gofry najlepiej odkładać nie na talerz, ale na kratkę (np. z piekarnika lub do studzenia ciast). Dzięki temu para wodna ma jak uciec i gofry pozostają chrupiące, a nie gumowe. Talerz powoduje skraplanie pary i mięknięcie spodu.

Gofry wychodzą najsmaczniejsze, gdy ciasto odpocznie 5–10 minut przed pieczeniem – mąka orkiszowa zdąży wchłonąć część płynu, a struktura ciasta się ustabilizuje.

Wartości odżywcze gofrów z mąki orkiszowej

Wartości orientacyjne dla 1 gofra (przy 10 sztukach z porcji, bez dodatków):

– Kalorie: ok. 120–140 kcal
– Białko: ok. 4–5 g
– Tłuszcz: ok. 5–6 g
– Węglowodany: ok. 15–18 g
– Błonnik: ok. 1,5–2 g (więcej przy częściowej mące pełnoziarnistej)

Mąka orkiszowa wnosi więcej błonnika i nieco więcej minerałów (m.in. magnez, żelazo) niż klasyczna jasna mąka pszenna. Dzięki temu gofry z niej przygotowane sycą wyraźnie dłużej, zwłaszcza w połączeniu z dodatkiem białka (jogurt, twaróg, masło orzechowe) i zdrowych tłuszczów (orzechy, pestki).

Podawanie gofrów orkiszowych – pomysły na zdrowsze dodatki

Przy orkiszowych gofrach warto pójść krok dalej i dobrać takie dodatki, które nie „zabiją” ich lżejszego charakteru.

W wersji śniadaniowej dobrze sprawdzają się:

gęsty jogurt naturalny lub grecki + świeże owoce (borówki, maliny, truskawki, banan w plastrach),
twaróg wymieszany z odrobiną miodu i wanilii + garść owoców,
masło orzechowe 100% + plasterki banana + odrobina cynamonu,
jogurt naturalny + domowa granola lub garść orzechów i pestek (dynia, słonecznik).

Przy deserowej wersji wystarczy minimalna ilość słodzika: łyżeczka miodu czy syropu klonowego na porcję, do tego owoce. Dzięki lekkiej orzechowej nucie mąki orkiszowej gofry są smaczne nawet z samym jogurtem naturalnym.

Zamienniki i warianty gofrów z mąki orkiszowej

Fit wersja gofrów orkiszowych – mniej cukru, więcej białka

Przy wersji bardziej „fit” można spokojnie zmniejszyć ilość cukru w cieście do 1 łyeczki lub całkowicie go pominąć, jeśli planowane są słodkie dodatki (owoce, miód, dżem 100%). Orkiszowe gofry dobrze „niosą” smak dodatków, dlatego nie muszą być mocno słodkie same w sobie.

Żeby zwiększyć ilość białka w gofrach, bez zmiany smaku:

– część mąki (ok. 30 g) można zastąpić odżywką białkową (waniliową lub naturalną),
– mleko zastąpić wysokobiałkowym jogurtem pitnym (rozcieńczonym odrobiną wody do konsystencji mleka),
– do ciasta dodać 1–2 łyżki jogurtu greckiego, lekko zmniejszając ilość mleka.

Przy większym dodatku białka warto obserwować konsystencję – jeśli ciasto robi się zbyt gęste, wystarczy dodać odrobinę mleka, by wrócić do gęstej, ale lejącej formy.

Gofry orkiszowe pełnoziarniste – bardziej sycąca wersja

Jeśli ma być jeszcze zdrowiej i bardziej sycąco, można podmienić część mąki jasnej na pełnoziarnistą orkiszową. Dobrze sprawdza się proporcja:

120 g mąki orkiszowej jasnej + 80 g mąki orkiszowej pełnoziarnistej

Przy takim zestawie:

– gofry będą miały ciemniejszy kolor i wyraźniejszy, „pełny” smak,
– konsystencja będzie odrobinę bardziej zbita, ale nadal miękka w środku,
– może być potrzebne 20–30 ml więcej mleka, bo pełnoziarnista mąka chłonie więcej płynu.

Ten wariant dobrze gra z dodatkami typu jogurt naturalny, owoce leśne, karmelizowane jabłka bez cukru czy tahini z miodem.

Bez nabiału i bez cukru – gofry orkiszowe w wersji „light”

Przy diecie bez nabiału wystarczy zamienić tradycyjne mleko na roślinne (owies, soja, migdał) i użyć oleju zamiast masła. Proporcje pozostają te same. Gofry na mleku owsianym i sojowym wychodzą najbardziej zbliżone do klasycznych, przy mleku kokosowym (z kartonu) pojawia się delikatny kokosowy aromat.

Bez cukru w cieście gofry nadal się udają – mąka orkiszowa ma lekko słodkawy posmak. W takim wariancie warto postawić na naturalnie słodkie dodatki: dojrzałe banany, daktyle, mus jabłkowy bez cukru.

Typowe błędy przy gofrach orkiszowych i jak ich uniknąć

Gofry z mąki orkiszowej są tylko trochę bardziej wymagające niż klasyczne pszenne. Kilka drobiazgów robi sporą różnicę.

Najczęstszy problem to gumowe, miękkie gofry. Najczęściej wynika to z dwóch rzeczy: zbyt niskiej temperatury gofrownicy albo zbyt krótkiego pieczenia. Gofrownica musi być porządnie nagrzana przed pierwszą porcją, a pierwszą partię warto potrzymać nawet chwilę dłużej. Zbyt częste otwieranie urządzenia też odbiera chrupkość.

Drugim problemem bywa za rzadkie ciasto. Mąka orkiszowa, szczególnie jasna, początkowo wydaje się, że pięknie „pije” płyn, ale po kilku minutach ciasto się rozrzedza. Dlatego tak ważne jest krótkie odczekanie po wymieszaniu – jeśli po 5–10 minutach masa wydaje się zbyt płynna, lepiej dodać łyżkę–dwie mąki, niż lać ją od razu do gofrownicy.

Zdarzają się też zapadnięte środki gofrów. Najczęściej powodem jest albo zbyt szybkie otwarcie gofrownicy, albo zbyt duża ilość proszku do pieczenia – ciasto rośnie gwałtownie i równie szybko opada. Przy orkiszowych gofrach bezpieczniej oprzeć się bardziej na ubitych białkach niż na nadmiarze proszku.

Ostatnia rzecz to przechowywanie. Gofry orkiszowe najlepiej smakują świeże, ale jeśli mają zostać na później, po całkowitym ostudzeniu można je włożyć do szczelnego pojemnika i trzymać w lodówce do 2 dni. Przed podaniem warto je odgrzać w piekarniku lub na suchej patelni przez kilka minut – skórka wraca wtedy do formy i znów jest przyjemnie chrupiąca.