Przepis na ciasto słonecznikowiec – kremowe i chrupiące

Ten wypiek warto zrobić wtedy, gdy ma się ochotę na coś bardziej wyrazistego niż zwykły kremowiec czy klasyczny biszkopt z masą. Ciasto słonecznikowiec łączy dwie rzeczy, które rzadko wychodzą równie dobrze naraz: delikatny, waniliowy krem i konkretną, karmelowo-chrupiącą warstwę ze słonecznika. Dobrze trzyma formę, więc nadaje się zarówno na weekend do kawy, jak i na większy stół. Najlepiej smakuje po kilku godzinach chłodzenia, kiedy warstwy zdążą się związać, ale chrupkość na wierzchu nadal zostaje.

Składniki na przepis na ciasto słonecznikowiec

Porcja na blaszkę około 24 x 36 cm. W przepisie wykorzystano kakaowy biszkopt, krem budyniowo-maślany i prażony słonecznik w karmelu.

Na biszkopt kakaowy: 6 jajek w temperaturze pokojowej, 180 g drobnego cukru, 120 g mąki pszennej tortowej, 30 g kakao, 1 łyżeczka proszku do pieczenia, szczypta soli
Do nasączenia: 120 ml letniej wody, 1 łyżka soku z cytryny, 1 łyżka cukru
Na krem: 750 ml mleka, 2 opakowania budyniu waniliowego bez cukru po 40 g, 180 g cukru, 1 łyżeczka ekstraktu waniliowego, 250 g miękkiego masła
Na warstwę słonecznikową: 250 g łuskanego słonecznika, 100 g masła, 120 g cukru, 3 łyżki miodu, 4 łyżki śmietanki 30%, szczypta soli
Dodatkowo: papier do pieczenia, odrobina masła do posmarowania formy

Przygotowanie ciasta słonecznikowiec krok po kroku

Nagrzać piekarnik do 175°C, grzanie góra-dół. Formę wyłożyć papierem do pieczenia, boki delikatnie posmarować masłem.
Przygotować biszkopt. Białka oddzielić od żółtek. Białka ubić ze szczyptą soli na pianę, następnie stopniowo wsypywać cukier i miksować, aż masa stanie się gęsta i błyszcząca. Dodawać po jednym żółtku, miksując krótko, tylko do połączenia.
Mąkę, kakao i proszek do pieczenia przesiać. Dodać do masy jajecznej w 2–3 partiach i wmieszać szpatułką, spokojnymi ruchami od dołu do góry. Nie mieszać długo, bo biszkopt straci lekkość.
Ciasto przelać do formy, wyrównać i piec przez 25–30 minut. Sprawdzić patyczkiem – po wbiciu powinien wyjść suchy. Upieczony biszkopt wyjąć, odstawić na 10 minut, potem przełożyć na kratkę lub zostawić w formie do całkowitego wystudzenia.
W czasie studzenia ugotować budyń do kremu. Z 750 ml mleka odlać około 200 ml. W odlanej części dokładnie rozmieszać proszek budyniowy, cukier i wanilię. Resztę mleka zagotować, wlać mieszankę budyniową i gotować na małym ogniu, cały czas mieszając, aż masa wyraźnie zgęstnieje.
Gorący budyń przykryć folią spożywczą tak, by dotykała powierzchni. Dzięki temu nie zrobi się kożuch. Odstawić do całkowitego wystudzenia. Budyń i masło powinny mieć zbliżoną temperaturę pokojową.
Przygotować słonecznikową warstwę. Na dużej patelni lub w szerokim rondlu roztopić masło z cukrem, miodem, śmietanką i szczyptą soli. Podgrzewać, aż cukier się rozpuści i masa zacznie lekko bulgotać. Wsypać słonecznik i prażyć na średnim ogniu przez 6–8 minut, często mieszając, aż ziarna nabiorą złotego koloru, a masa stanie się gęsta i błyszcząca.
Prażony słonecznik od razu przełożyć na papier do pieczenia i rozsmarować cienką warstwą. Zostawić do ostudzenia. Po wystudzeniu masa stwardnieje, ale nie powinna zamienić się w twardy karmel. Ma dać się łamać łyżką lub kroić nożem.
Miękkie masło utrzeć mikserem na jasny, puszysty krem. Następnie dodawać po 1 łyżce zimnego budyniu, cały czas miksując na średnich obrotach. Po dodaniu całego budyniu krem powinien być gładki i stabilny.
Jeśli biszkopt mocno urósł i ma wypukły wierzch, warto go lekko wyrównać. Następnie przeciąć na 2 równe blaty. Składniki do nasączenia wymieszać i delikatnie nasączyć oba blaty. Nie zalewać ich zbyt mocno, bo krem jest miękki i ciasto mogłoby się rozjeżdżać przy krojeniu.
Dolny blat ułożyć z powrotem w formie. Wyłożyć około 2/3 kremu i równo rozprowadzić. Przykryć drugim blatem, lekko docisnąć. Na wierzchu rozsmarować pozostały krem.
Na krem wyłożyć ostudzony słonecznik. Jeśli utworzył większe kawałki, wystarczy połamać je na nieregularne fragmenty i rozsypać po powierzchni, lekko wciskając w krem. To daje najlepszy efekt: część warstwy pozostaje drobna, część bardziej chrupiąca.
Ciasto schłodzić przez minimum 6 godzin, a najlepiej przez całą noc. Kroić długim nożem zanurzanym na chwilę w gorącej wodzie i wycieranym do sucha.

Krem zwarzy się najczęściej wtedy, gdy zimny budyń trafi do zbyt chłodnego masła albo odwrotnie. Wyrównanie temperatury przed miksowaniem naprawdę robi różnicę i oszczędza nerwów.

Najczęstsze błędy przy cieście słonecznikowiec

Najczęściej problemem nie jest sam przepis, tylko tempo pracy. Biszkopt nie lubi zbyt energicznego mieszania po dodaniu mąki i kakao. Jeśli masa opadnie już na etapie łączenia składników, po upieczeniu wyjdzie ciężka i zbita. Wystarczy mieszać krótko, ale dokładnie, najlepiej szeroką szpatułką.

Druga rzecz to prażenie słonecznika. Zbyt krótko podgrzewany będzie mdły i miękki, a zbyt długo – gorzki. Warto obserwować kolor i zapach. Ziarna powinny być wyraźnie złote, ale nie ciemnobrązowe. Po zdjęciu z ognia masa jeszcze przez chwilę pracuje, dlatego dobrze od razu przełożyć ją na papier.

Krem budyniowy wymaga chwili cierpliwości. Dodanie całego budyniu do masła naraz prawie zawsze kończy się grudkami lub rozwarstwieniem. Lepiej dorzucać po łyżce i miksować na spokojnie. Jeśli mimo wszystko masa zacznie wyglądać nierówno, zwykle pomaga dalsze miksowanie przez 1–2 minuty.

Słonecznik najlepiej kupować świeży, jasny, bez stęchłego zapachu. Starsze ziarna po uprażeniu potrafią dać ciężką, lekko gorzką nutę, której nie przykryje ani miód, ani wanilia.

Jak podawać i przechowywać słonecznikowiec

To ciasto najlepiej smakuje dobrze schłodzone, ale nie prosto z lodówki po wyjęciu. Warto dać mu 15–20 minut w temperaturze pokojowej przed podaniem. Krem wtedy mięknie, a smak wanilii i karmelu staje się pełniejszy. Do kawy sprawdza się bardzo dobrze, zwłaszcza czarnej lub lekko mlecznej.

Przechowywać należy w lodówce, szczelnie przykryte, do 4 dni. Po dwóch dniach biszkopt jest jeszcze lepiej związany z kremem, ale warstwa słonecznikowa stopniowo traci część chrupkości. Jeśli zależy na mocniejszym efekcie chrupania, można uprażyć słonecznik dzień wcześniej i wyłożyć go na wierzch dopiero po porządnym schłodzeniu ciasta, na kilka godzin przed podaniem.

Nie warto zamrażać gotowego ciasta z wierzchnią warstwą karmelowego słonecznika. Po rozmrożeniu chrupkość słabnie, a krem może puścić wodę. Jeśli już trzeba rozłożyć pracę w czasie, najlepiej zamrozić sam biszkopt i przygotować krem oraz słonecznik świeżo.

Wartości odżywcze ciasta słonecznikowiec

Słonecznikowiec należy do wypieków dość sycących. Zawiera sporą ilość tłuszczu z masła i ziaren słonecznika, ale właśnie dzięki temu ma konkretną strukturę i daje uczucie pełniejszego deseru niż lekkie ciasta na samej bitej śmietanie. Słonecznik wnosi nie tylko smak, ale też nienasycone kwasy tłuszczowe, witaminę E i trochę białka.

Przy podziale blachy na 20 kawałków jedna porcja ma orientacyjnie około 360–420 kcal, w zależności od dokładnej wielkości kawałka i użytych produktów. To deser raczej od święta albo na specjalną okazję, ale nie wymaga ogromnej porcji, bo jest treściwy i wyraźny w smaku.

Możliwe modyfikacje przepisu

Jeśli ma być nieco lżej, część masła w kremie można ograniczyć do 200 g, ale wtedy masa będzie mniej stabilna i bardziej miękka. Da się też zrobić jaśniejszą wersję bez kakao – wtedy do biszkoptu wystarczy dodać dodatkowe 30 g mąki zamiast kakao. Smak będzie delikatniejszy, a warstwa słonecznikowa jeszcze bardziej wybije się na pierwszy plan.

Dobrze wychodzi również wariant z cienką warstwą dżemu z czarnej porzeczki pod kremem. Kwaśny akcent przełamuje słodycz i pasuje do karmelizowanych ziaren. Nie trzeba go jednak dawać dużo – 3–4 cienko rozsmarowane łyżki na dolnym blacie w zupełności wystarczą.

W wersji bardziej wyrazistej do nasączenia można dodać 1–2 łyżki mocnej herbaty albo odrobinę likieru kawowego. Nie zmienia to charakteru ciasta, ale daje głębszy smak, szczególnie jeśli słonecznik został dobrze uprażony.